معارف و اخلاق

نامه اعمال / تمام اعمال و رفتارهای انسانها حتی آثار اعمال نیز در نامه اعمال ثبت می­گردد

 تمام اعمال و رفتارهای انسانها حتی آثار اعمال نیز در نامه اعمال ثبت می­گردد

نامه اعمال

در روز رستاخیز تمامی اعمال بشر از ریز و درشت و زشت و زیبا به صورت کتاب و نامه ای در اختیار او قرار می گیرد و انسان ها حق هیچ گونه اعتراضی ندارند

زیرا شاهدان و گواهانی که هیچ خطایی در ثبت و ضبط اعمال نداشته اند از جانب خداوند ناظر و مراقب رفتار آن ها در دنیا بوده اند.

بعضی از انسان ها شاد و خوشحال و برخی دیگر غمگین خواهند بود. (به خاطر نامه عملی که دریافت می کنند.)

💥یکی از مسلمات اعتقادات اسلامی كه در آیات و روایات فراوانی بر آن تاکید شده،

این است که تمامی اعمال ما از نیک و بد ثبت و ضبط می­شوند و در نامه عمل ما نوشته می­شوند.

این که نامه اعمال چه ویژگی هایی دارد؟ و چند نوع نامه اعمال وجود دارد؟ و ماهیت آن چیست؟

و فلسفه وجودی آن چه چیزی می­تواند باشد؟ سئوالاتی است که پاسخ آنها در ادامه بیان می­ شود:

💥 مقصود از نامه اعمال:

حداقل پنج ديدگاه در اين باره وجود دارد:

۱٫ برخي فکر مي‌کنند اعمال انسان، مثل نامه روي کاغذ نوشته و به دست فرد داده مي‌شود و او سطر به سطر مي‌خواند؛

اما چون چنين نامه‌اي ممکن است قابل‌پذير و بسيار پرحجم باشد، پس مقصود چيز ديگري است.

۲٫ نامه عمل همان روح آدمي است که اعمال در او به نوعي رسوخ پيدا مي‌کند و باقي مي‌ماند.

۳٫ نامه عمل، حقايق اعمال انسان را در بر دارد.

۴٫ اعمال در روح انسان اثر مي‌گذارند. اثراتي هم در فضا و هوا دارد.

مجموع اين اثرات را به دست صاحب عمل مي‌دهند. به عبارت ديگر نامه اعمال، اثرات اعمال ماست که در فضا، اطراف و جانمان اثر مي‌کند

و اين آثار در روز قيامت قابل بازيابي است، به گونه‌اي که مي‌توان آن را به صورت عيني نشان داد.

۵٫ نامه اعمال ضمير باطن و وجدان مخفي است که در روان‌شناسي مطرح است.

مانعي هم ندارد که نامه عمل فراتر از همه موارد فوق و در برگيرنده آن‌ها باشد.

 

نامه اعمال / تمام اعمال و رفتارهای انسانها حتی آثار اعمال نیز در نامه اعمال ثبت می­گردد
نامه اعمال / تمام اعمال و رفتارهای انسانها حتی آثار اعمال نیز در نامه اعمال ثبت می­گردد

 ویژگی های نامه اعمال

با توجه به آیات و روایاتی که درباره نامه اعمال سخن گفته­ اند، ویژگی هایی برای آن قابل فهم است که عبارتند از:

تمام اعمال و رفتارهای انسانها حتی آثار اعمال نیز در نامه اعمال ثبت می­گردد:

«إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ»‌؛ ما مردگان را زنده می‌كنیم و آنچه را از پیش فرستاده‌اند و تمام آثار آنها را می‌نویسیم.(سوره یس، ۱۲)

ثبت رفتارهای انسان در نامه اعمال وی چنان دقیق و جامع است که کوچکترین خطا، لغزش و نقصانی در آن صورت نمی­گیرد.

از این رو بدکاران پس از مشاهده آن، سخت شگفت­زده و هراسان می­شوند:

«وَوُضِعَ الْكِتَابُ فَتَرَى الْمُجْرِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَا وَيْلَتَنَا مَالِ هَذَا الْكِتَابِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةً وَلَا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصَاهَا»؛

و كتاب (كتابی كه نامه اعمال همه انسانها است) در آنجا گذارده می‌شود،

اما گنهكاران را می‌بینی كه از آنچه در آن است ترسان و متوحش‌اند و می‌گویند:

ای وای بر ما! این چه كتابی است كه هیچ عمل كوچك و بزرگی نیست مگر این كه آن را شماره كرده است‌‌. (سوره کهف، ۴۹)

گواهی نامه اعمال بر آنچه که بشر انجام داده، چنان گویا و روشن است که هیچ­کس نمی­تواند آن را انکار کند

زیرا نامه اعمال دقیقاً نسخه ­برداری از اعمال انجام شده است: «هَذَا كِتَابُنَا يَنطِقُ عَلَيْكُم بِالْحَقِّ إِنَّا كُنَّا نَسْتَنسِخُ مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ»؛

این كتاب ماست كه به حق با شما سخن می‌گوید (و اعمال شما را بازگو می‌كند) ما آنچه را انجام می‌دادید نسخه برمی­داشتیم!

(سوره جاثیه، ۲۹)

نویسندگان نامه اعمال دو فرشته­اند که در طرف راست و چپ هر انسانی حاضرند:

«إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيَانِ عَنِ الْيَمِينِ وَعَنِ الشِّمَالِ قَعِيدٌ × مَا يَلْفِظُ مِن قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ»؛

به خاطر بیاورید هنگامی كه دو فرشته راست و چپ كه ملازم انسان هستند اعمال او را دریافت می‌دارند.

هیچ سخنی را انسان تلفظ نمی‌كند مگر این كه نزد آن فرشته‌ای مراقب و آماده برای انجام ماموریت است.

(سوره ق، ۱۷- ۱۸)

اما پاره­ ای از اعمال را فقط خداوند متعال ثبت می­کند.

از سر رحمت و ستاریت نمی­گذارد که فرشتگان او بر بعضی ار اعمال آدمی آگاهی یابند:

«و کنت انت الرقیب علی من ورائهم والشاهد لما خفی عنهم و برحمتک اخفیته و بفضلک سترته؛[۱]

و تو بر من از پس آنها نگهبان بودی و شاهد آنچه بر ایشان مخفی بود و تو به رحمت خود آن را مخفی کردی و به فضل خود پوشاندی».

 

 انواع نامه اعمال

از آیات قرآن کریم استفاده می­شود که برای هر انسانی سه نوع کتاب یا نامه عمل وجود دارد:
اول. نامه­ای که مخصوص هر انسانی است و تمام جرئیات اعمال او در آن منعکس است:

«وَكُلَّ إِنسَانٍ أَلْزَمْنَاهُ طَآئِرَهُ فِي عُنُقِهِ وَنُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كِتَابًا يَلْقَاهُ مَنشُورًا × اقْرَأْ كَتَابَكَ كَفَى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيبًا؛

اعمال هر انسانی را بهگردنش قرار داده‌ایم و روز قیامت كتابی برای او بیرون می‌آوریم كه آن را در برابر خود گشوده می‌بیند.

(این همان نامه اعمال او است، به او می‌گوئیم) كتابت را بخوان! كافی است كه امروز خود حسابگر خود باشی!

(سوره اسراء، ۱۳-۱۴)

تعبیر «کل انسان» (هر انسانی) و همچنین «کتابک» (نامه اعمال خودت) دلیل روشنی به این نامه اعمال اختصاصی است.

دوم. نامه­ای که مربوط به امت هاست که مجموعه اعمال یک امت در آن جمع است:

«كُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى‌ إِلى‌ كِتابِهَا»؛ هر امتى به سوى كتابش خوانده مى‌شود.(سوره جاثیه، ۲۸)

تعبیر به «کتاب» به صورت مفرد نه جمع، آن هم برای یک امت شاهد مقصود است.

سوم. کتاب واحدی که مجموعه اعمال همه انسانها. تمام امت ها از ابتدا تا انتهای تاریخ در آن ثبت است و در حقیقت به منزله دفتر کل همگانی و مرکزی محسوب می­شود:

«وَوُضِعَ الْكِتَابُ فَتَرَى الْمُجْرِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمَّا فِيهِ»؛

و كتاب (كتابی كه نامه اعمال همه انسانها است) در آنجا گذارده می‌شود اما گنهكاران را می‌بینی كه از آنچه در آن است ترسان و متوحش‌اند. (سوره کهف، ۴۹)

ثبت یک عمل در سه نامه و کتاب، برای تاکید بر این مطلب است که انسان بداند که اعمال او در کتاب های متعددی ثبت و ضبط می­شود و امکان ندارد کاری از او سر بزند و روز قیامت حساب نشود.

 

💥 حقیقت نامه عمل

نامه اعمال در قیامت چیزی مانند ورق های کاغذ و دفتر و کتاب معمولی نیست

زیرا اگر به شکل دفتر و اوراق باشد هزاران برگ لازم است که اعمال یک عمر را در آن بنویسند و چنین کتابی برای همه به آسانی قابل مطالعه نیست،

در حالی که از آیات و روایات به خوبی استفاده می­شود که اعمال انسان در آن چنان ثبت است که با یک نگاه می­توان بر آن واقف شد.

از این گذشته خطوط و نقوش معمولی چنان نیست که قابل انکار نباشد،

در حالی که از آیات و روایات به خوبی برمی­آید که محتوای این کتاب قابل انکار نیست.

💥 در این که منظور از نامه اعمال چیست،

نظریات مختلفی وجود دارد که چند نمونه از آنها را ذکر می­ کنیم:

نامه اعمال کنایه از روح و نفس انسانی است که آثار همه اعمال در آن باقی مانده است و در قیامت همچون کتابی نشانگر اعمال گذشته انسان خواهد بود.

فیض کاشانی در ذیل آیه ۱۳ سوره اسراء این نظریه را مطرح ساخته است:

هی بعینها نفسه التی رسخت فیها آثار أعماله بحیث انتقشت بها

«نامه عمل، همان روح آدمی است که آثار اعمال در آن رسوخ یافته به گونه­ای که این اعمال در آن نقش بسته است».

نامه اعمال، حقیقت اعمال انسان است،

علامه طباطبایی با استفاده از آیه «يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُّحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوَءٍ…»؛

روزی که هر انسانی اعمال نیک و بد خود را حاضر می­بیند.

(سوره آل عمران، ۳۰)

می­گوید:

«أن الكتاب یتضمن نفس الأعمال بحقائقها دون الرسوم المخطوطة على حد الكتب المعمولة فیما بیننا فی الدنیا فهو نفس الأعمال یطلع الله الإنسان علیها عیانا، و لا حجة كالعیان… أن كتاب الأعمال بحقائقها مستور عن إدراك الإنسان محجوب وراء حجاب الغفلة و إنما یخرجه الله سبحانه للإنسان یوم القیامة فیطلعه على تفاصیله‌».

«نامه اعمال همان حقایق اعمال انسانی است و مانند خطوط و نقوش معمولی در کتاب های دنیا نیست،

آن خود اعمال انسانی است که خداوند آشکارا آدمی را بر آن آگاه می­کند و هیچ دلیلی بهتر از مشاهده نیست

. این کتاب در دنیا از درک انسان پنهان است

و حجاب غفلت روی آن را پوشانده، روز قیامت خداوند آن را می­گشاید و پرده­های غفلت را کنار می­زند و انسان را از آن باخبر می­سازد».

نامه اعمال در حقیقت، آثار تکوینی اعمال انسان است که در آخرت تجلی می­کند.

توضیح این که اعمال انسان همان گونه که در درون جان او اثر می­گذارد در عالم بیرون، در فضا و هوای اطراف در زمینی که در آن زندگی می­کند و در همه چیز اثر دارد و گویی بر آنها نقش می­بندد،

نقوشی که به وسیله قوا و نیروهای عالم هستی و فرشتگان در دل این موجودات ثبت می­شود و در قیامت پرده از آن برداشته می­شود و آشکار می­گردد.

این آثار از تمام محیط بیرون جمع­آوری می­شود و فشرده می­گردد و بدست هر کس داده می­شود و با یک نگاه در آن حال هر کس معلوم است.

این آثار در دنیا برای ما محسوس و قابل درک نیست،

اما بی ­شک آنها وجود دارند و در روز قیامت که دید دیگری پیدا می­کنیم،

همه این ها را می­بینیم و آنها را تصدیق می­کنیم.

 

 فلسفه نامه اعمال

این که در آیات و روایات بسیاری درباره نامه اعمال که در آن تمام جزئیات اعمال و سخنان و نیات انسان ثبت می­شود،

سخن گفته شده است یه منظور آثار تربیتی فراوان آن است.

ایمان به این مساله نامه عمل که هر عمل کوچک و بزرگی در آن ثبت می­شود

و فرشتگانی که شب و روز با انسانند و ماموذ ثبت و ضبط این اعمالند

و ایمان به این حقیقت که در صحنه محشر نامه اعمال در برابر دیده همگان گشوده می­شود و تمام گناهان مستور در آن نمایان میگردد

و مایه رسوایی در میان دوست و دشمن است، عامل بازدارنده عجیبی از گناهان می­باشد.

 مثل کسی که می­داند دائما یک دستگاه کاملا مجهز فیلمبرداری در خلوت و اجتماع از درون و بیرون او فیلمبرداری می­کند و سرانجام تمام این فیلم ها به صورت پرونده در یک دادگاه مطرح می­شود،

این شخص به طور یقین کاملا مراقب اعمال و رفتار خویش خواهد بود و سعی خواهد کرد کوچکترین لغزش و خطایی از او صادر نشود.

 بنابراین اعتقاد به نامه اعمال موجب تهذیب نفس، تکامل روح و تقویت مبانی اخلاقی و تقوی بوده

و عامل هشداردهنده­ای به تمام انسان هاست که دائما مراقب رفتار خویش باشند چرا که همه این رفتارها بدون کم و کاست ثبت می­شود و روزی در محضر خداوند متعال ارائه خواهد شد.

 کتاب راهنمای  سفر آخرت

ناصر کاوه

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
بستن